BU çocuklar gerçekten harika... Onları gördükçe, ülkenin geleceğine ilişkin ümitlerim daha da artıyor.
Yaşları 14-15. Gelin görün ki, ürettikleri projelere baktığınızda, karşınızda büyümüş de küçülmüş profesör duruyor sanıyorsunuz. Birbirinden ilginç öyle projeler üretiyorlar ki, kendilerine fırsat sunulsa, ülkenin elinden tutup ayağa kaldırmaları işten bile değil.
Projelerin değerlendirildiği yarışmada jüri üyesi olmak, güzellik yarışmasında jüri üyesi olmaktan bin kat daha zor. Güzellik yarışmasına katılanlar nihayetinde, Allah'ın kendilerine karşılıksız sunduğu tenlerini, jüri üyelerinin beğenisine sunuyorlar. Bir de, klişeleşmiş basit bir iki soruya cevap veriyorlar.
Ülkenin yüz akları...
FAKAT bu gençler başka... Öncelikle ülke ve dünya sorunlarına kafa yoruyorlar. Ardından bunları projelendirerek, üzerinde aylar süren çalışmalar yapıyorlar. Sonra da, ülkenin dört bir yanından İstanbul'a gelerek, tamamına yakını profesörlerden oluşan jüriye projelerini sunuyorlar.
Profesör kaprisini bilirsiniz. Kendilerince düşünülmeyen bir fikrin kendilerinden kariyer ve yaşça küçük olanlar tarafından üretilmesinden hoşlanmazlar. İşte bu harika çocuklar, kendilerini nerdeyse projeyi ürettiklerine pişman edecek türden ağır sorular yönelten profesörler karşısında eğilip bükülmeden tüm sorulara aslanlar gibi cevap veriyorlar.
Bahsettiğim organizasyon, bu yıl ondördüncüsü yapılan INEPO Uluslararası Çevre Proje Olimpiyatı'nın dün yapılan Türkiye elemeleri. Yarışmada dereceye girenler, haziran ayında yapılacak olan ve 30 ülkenin katılacağı bilim olimpiyatında Türkiye'yi temsil edecekler. Bugün sizlere, yarışmada sunulan birbirinden ilginç projelerden sadece ikisinden söz edeceğim.
Rock ve domates...
İSİMLERİ Buket Altın ve Oğulcan Kaplan. Özel Burç Meltem İlköğretim Okulu'nun öğrencileri. Projelerinin adı ilginç: Rock müziği ve kuş sesi dinleyen domatesler... Bakın projelerini bize nasıl özetlediler:
- Rock müziğinin canlılar üzerindeki etkisini gözlemlemeyi amaçladık. Aynı boyda ve tohum olarak aynı özellikte iki domates fidesi aldık. Bunlardan birine, 10.00-12.00 ve 14.00-16.00 saatleri arasında kasetten rock müziği dinlettik. Diğerine de yine aynı saatlerde, kuş sesi dinlettik. Güneş ışığı, su, sıcaklık gibi tüm şartları iki fidan için eşit tuttuk. İlerleyen günlerde rock müziği dinleyen fidede kurumalar gözlenirken, kuş sesi dinleyen fidenin gelişimini normal bir şekilde tamamladığını gördük. Bu bize, rock müziğinin canlılar üzerinde olumsuz etki yaptığını gösterdi.
Tıkanıklığa çözüm...
GELELİM bir başka projeye. Son zamanlarda birçok yerde, tuvalet kağıdını sepete atınız... türü notlar dikkati çekiyor. Sorun belli. Tıkanmayı önlemek. Özel Gaziosmanpaşa Şefkat İlköğretim Okulu'ndan Ömer Faruk Kırpat, Tuvalet Tıkanıklığına Biyolojik Çözüm... başlıklı projesinde bu soruna kafa yormuş ve bir çözüm yolu bulmaya çalışmış. Bakın projesini bize nasıl özetledi;
- Tuvalet kağıtları bazen tuvalet tıkanıklığına sebep olur. Tıkanıklığı gidermek için kimyasal maddeler kullanılır. Projedeki amacımız, tuvalet tıkanıklığını bakteriler yardımı ile gidermektir. Memelilerin vücudunda (lağım farelerini kastediyor), selülozun sindirimini sağlayan enzim yoktur. Ancak geviş getiren memelilerin ince bağırsaklarında bulunan bazı bakterilerin, selülozu sindirebildiği tespit edilmiştir. Tuvalet kağıdının yapı maddesi selülozdur. İneğin ince bağırsağından alınan kültür agara ekilip etüvde bekletilir. Bakteriler üredikten sonra ıslak tuvalet kağıdının üzerine ekim yapılır, etüve konulur. Bir süre sonra tuvalet kağıdının sindirildiği görülür. Yani, selülozu sindirebilen bakteriler üretilip santrifüjlenirse, sindirim enzimi elde edilir. Bu enzim paketlenerek piyasada satılırsa, bu sorun büyük ölçüde aşılmış olur...'
İşte birbirinden ilginç yüzlerce projeden sadece ikisi. Bu çocukların alınlarından öpmek lazım. Bir Ankara'nın, bir de şu gençlerin gündemine bakın. Yoruma gerek var mı? Sabredin. Yarınlarımız daha aydınlık olacak.