KONU ilginizi çekmeyecekse vakit kaybetmemeniz için baştan söyleyim. Bu yazı Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'den değil, güzelliği ve kokusunun yanı sıra, Osmanlı hekimleri için vazgeçilmez bir ilaç kaynağı olan bildiğiniz gülden bahsetmektedir.
Kainatta eşsiz bir harmoni ve tüm varlıklar arasında müthiş bir irtibat vardır. Tıpkı, insan bedenindeki denge ile astronominin denge kavramında olduğu gibi...
Tüm varlıkta adalet yani denge önemli bir yer tutar. Sağlıklı yaşam için temel kural; sıcak ve soğuk, yaş ve kuru, acı ve tatlı gibi zıtlar arasında dengenin bedende kurulmasıdır. Hastalıklar bedendeki bu dengenin bozulmasından kaynaklanır.
Hem eski çağlardaki bilim adamları, hem de günümüz bilim otoriteleri, dünyadaki her şeyin dört temel unsurdan meydana geldiğini söylemektedirler. Bunlar; toprak, ateş, hava ve sudur. İnsan da, bu dört temel unsurun belli oranlarda karışıp birleşmesiyle oluşmuştur. Bunlar insan bedeninde dört vazgeçilmez sıvı meydana getirmiştir. Osmanlı hekimleri, sağlıklı bir yaşam için bedendeki bu dört sıvının dengeli bir şekilde çalışması gerektiğini söylerler. Bunlar; kan, safra, sevda ve balgamdır.
Zıtların dengesi...
OSMANLI, bu dört sıvının bedendeki etkisine göre insanların dört ayrı karaktere sahip olduğu düşüncesindedirler. Nitekim insan vücudunda dengeyi bozan unsurları zıtlarıyla dengeleyerek tedavi etmeyi başarmışlardır. Hastalıkların teşhis ve tedavisi için hastanın ve hastalığın tabiatı ve mizacının bilinmesi gerektiği üzerinde durmuşlardır. Günümüzde modern tıp da, kişiye özel tedavi yöntemleri ve ilaçlar üzerinde çalışmaktadır.
Osmanlı tıbbında gül...
DAHA önce burada, Osmanlılarda Sağlık adlı bir kitaptan bahsetmiştim. 2 ciltlik kitabın sayfaları arasında gezinirken, Prof. Dr. Ayten Altıntaş tarafından kaleme alınan Osmanlı Tıbbında Gül başlıklı bir makale dikkatimi çekti. Rengarenk çeşitleri ve nefis kokusuyla bildiğimiz gülün, Osmanlı tıbbında tedavi amacıyla nasıl kullanıldığını okuyunca, keşke dünyanın her tarafı bir gül bahçesine dönse diye düşündüm.
Osmanlı kültüründe gülün önemli bir yeri vardı. Edebiyatta gül ve bülbül ikilisi yoğun bir şekilde işlenmiş, şairlerin duygularının sembolü olmuştur. Gül, tasavvufta da önemli bir yere sahipti. Osmanlı nakkaşları gülü inanılmaz güzelliklerde resmetmişler, insanların gözlerine ve ruhlarına nakşetmişlerdir.
Her derde deva...
GÜL, Osmanlı hekimleri için vazgeçilmez bir ilaç kaynağıydı. Kitapta, hangi hastalıkların tedavisinde gülün nasıl kullanıldığı ayrıntılı olarak anlatılmakta ve gülden yapılan ilaç terkiplerine çok sayıda örnek verilmektedir.
Gülden yapılan ilaçlar balgamı azaltır, mideye, karaciğere kuvvet verir, yemeği hazmetmeye yardımcı olur. Eşref b. Muhammed, gül macununu hamile kadınların yemesi gereken en faydalı gıdalar arasında sayar. Anne sütünden kesilen çocuklar için, gülbe şekeri kaynamış suyla karıştırıp içine ekmek doğranarak yedirilmesini tavsiye eder. Bunun kolay hazmedilir ve oldukça yararlı besin olduğunu yazar.
Osmanlı tıbbında önemli bir ilaç grubu da şerbetlerdi. Gül şerbetinin mideye, ciğere kuvvet verdiği ve hazma yardımcı olduğu anlatılmaktadır.
Gülle ilgili o kadar ilginç ayrıntılar var ki, insan okudukça hayrete düşüyor. Osmanlı tıpçıları gülün tabiatına ilişkin şu tespitte bulunuyorlar. Gül birinci derecede soğuk, ikinci derecede kuru özelliktedir. Tabiatı birinci derecede soğuktur, ikinci derecede kurudur. Yani gül soğutucu özelliğe sahiptir. Bu sebeple ateşli hastalıklarda vazgeçilmez bir ilaçtır. İkinci niteliği kuruluk olup, kabızlığa iyi gelir.
Gülün bin bir derde nasıl deva olduğu, hangi hastalıkların tedavisinde gülden nasıl yararlanıldığını merak ediyorsanız, bu makaleyi okumanızı öneririm. Sağlıklı bir ömür dileğiyle... (Osmanlılarda Sağlık kitabını temin etmek için; 0 216 461 01 98)