PAZAR günkü yazımızda, müzik piyasasında büyük bir durgunluk yaşanırken argo, şiddet ve cinsellik çağrıştıran şarkılara ilginin artmasını sorgulamıştık. Tırmanan şiddet olayları ile müzik arasındaki korelasyona dikkat çekmiştik. Bugünkü yazımızda, müzikte hangi makamların hangi hastalıklara iyi geldiğine temas edeceğimizden bahsetmiştik. İslam bilginlerinden ünlü müzik üstadı Safiyuddin Abdülmümin (1224-1294) eserlerinde, musikinin insan bedeni ve ruhu üzerindeki etkilerini açıklar. Musikinin fizik, astronomi, tıp, astroloji ve hendese gibi ilimlerle yakından ilgisi bulunduğunu, güzel nağmenin insan ruhunda zevk, vecd ve sürura vesile olduğunu, bu kişilerde ruhani sıfatların galebe çaldığını, hoş nağmeden nasibi olmayanların nefsinde kabalık olduğunu anlatır. Kur'an-ı Kerim'i güzel sesle okumanın bir peygamber emri olduğunu hatırlatır.
Ten rengine göre müzik...
İNSAN, haleti ruhiyesi gereği günün her saatinde aynı formu koruyamaz. Safiyuddin eserlerinde, günün hangi saatinde hangi makamın etkili olduğuna da işaret eder. Hatta insanların renklerine göre musiki zevklerinin de farklılık gösterdiğini anlatır. Siyah tenli insanların tabiatlarının germi huşk (kuru sıcak) olduğu, bunların ırak makamı ve bu makamın yapısına benzeyenlerden hoşlandıkları, esmer çehrelilerin serd-i huşk (kuru soğuk) olduğu ve rast makamı ve bu makamın yapısına benzeyenlerden hoşlandıkları, kumral ve sarışın olanlar ise serd-ter (daha soğuk) olduğu, köçek makamı ve bu makamın yapısına benzeyenlerin uygun olacağı tespitinde bulunur.
Müzikoterapi gelişiyor...
MÜZİKOTERAPİDE ülkelerin milli, otantik ve basit müziklerinin etkili olması, hastalığın çeşidine göre değişik makam ve enstrümanlardan yararlanılması da dikkat çekicidir. İnsanların ilgisini çekerek onları iç dünyalarından çıkarmaya yardımcı olan müzik, aynı zamanda gevşetici ve öfkeleri yatıştırıcı özelliği ile de psikolojik ve psikomotor bozuklukların giderilmesinde etkili olmaktadır.
Makamlar ve yararları...
MÜZİĞİN ruhun gıdası olduğu söylenirken, makamların da bin türlü derde deva olduğu belirlenmiştir. Vakıflar Genel Müdürlüğü, İkinci Beyazıd döneminde akıl hastalarının iyileştirildikleri dar- üş şifalardaki sırları araştırarak kitaplaştırdı ve müzik ve su sesiyle makamların hangi hastalıklara iyi geldiğini belirledi. Buna göre, makamlar ve hangi dertlere deva oldukları şöyle sıralanıyor:
Nihavent Makamı: En eski makamlardandır. Kan dolaşımı, karın bölgesi, kalça ve bacak bölgelerine etkili oluyor. Bel ağrısı ve tansiyon rahatsızlıklarına iyi geliyor. Kuvvet ve barış duygusu veriyor. Akıl hastalarının tedavisinde kullanılıyor.
Rast Makamı: Tedavi değeri yüksek olan dört makamdan birisi olarak geçiyor. Fazla uyumayı engelliyor, düşük nabzın yükselmesine yardımcı oluyor. Vücuttaki dengesizlikleri düzenliyor. Felçli hastalara sıkça tavsiye ediliyor. Spastik ve otistik hastaların tedavisinde yararlı...
Rehavi Makamı: Baş ağrısı, burun kanamaları, ağız çarpıklığı ve balgamdan gelen hastalıklara etkili. Kolay doğum sağlıyor.
Hüseyni Makamı: Sabah ve gün ağarırken etkili. Cumartesi günleri ise daha etkili. Güzellik, iyilik, rahatlatıcı ve ferahlatıcı özelliği var. Karaciğere yararlı. Mide hararetini giderici özelliği var.
Hicaz Makamı: Yatsı'dan sabaha kadar olan zamanda etkisi fazla. Kemik, beyin ve çocuk hastalıklarında tedavi edici etkisi bulunuyor. Genital sisteme ve böbreklere etki gücü fazla. Alçakgönüllülük duygusu veriyor.
Acemaşiran Makamı: Fecirden kuşluk vaktine kadar etkili. Vücutta yağ dengesi sağlıyor. Yaratıcılık duygusu ve ilham veriyor. Durgun düşünce ve duyguları canlandırıyor.
Uşşak Makamı: Günbatımında etkili. Kalp, ayak rahatsızlıklarına faydalı.
Saba Makamı: Cesaret, kuvvet ve rahatlık veriyor. Seher vaktinde etkili.
Irak Makamı: Bu makamın etkisi daha çok cuma günleri. Omurilik, kalça ve uyluk bölgelerinde etkili. Üzüntü giderici ve lezzet verici bir özelliği bulunuyor.
Burada hepsini ayrıntılarıyla sıralayamıyoruz. Bilinen bir şey var ki, ecdadımızdan tevarüs ettiğimiz kültürel mirası yeterince tanımıyoruz.